Nef'i

Nef'i (Ömer), 1572 ila 1635 yılları arasında yaşamış, hicivleriyle ünlü bir Dîvan şairidir. Döneminde devlet dairesinde çeşitli memurluklarda çalışmıştır. İki rivayete göre de îdam edilmiştir.

Eserleri:Cüretkâr ve nüktedan bir zattı. Bir müftü onu kâfir addettiği bir beyit yazınca buna karşılık Nef'i de şunları kaleme almıştır:





Müftü efendi bize kâfir demiş,
Tutalım ben O'na diyem müselman.
Lâkin varıldıktan rûz-u mahşere,
İkimiz de çıkarız anda yalan.

Tâhir nâmında birisinin kendisine "kelp (köpek)" demesi üzerine şu sözleri sarf etmiştir:

Tâhir efendi bana kelb demiş,
İltifatı bu sözde zâhirdir.
Mâlikî benim mezhebim zira,
İtikadımca kelb tâhirdir.

Burada Nef'i tevriye sanatını kullanmıştır. Yani, tâhir kelimesinin hem yakın ve hem uzak anlamını kullanarak hicvini nükteli yapmıştır. Tâhir temiz demektir, aynı zamanda kendisine hakaret eden zâtın ismidir. Ayrıca Nef'i Mâlikî imiş, ki o mezhebde köpek temiz bir hayvan hükmündedir.

İdamı: Nef'i devlet dairesinde çalışmasına rağmen hiciv yazmaya devam ediyordu. Padişah ondan artık hiciv yazmaması için söz almıştır. Daha sonra Vezir Bayram Paşa'nın ona laf etmesi üzerine dayanamayıp hiciv yazınca odunlukta kemerle boğulduktan sonra cesedi boğaza atılmış. Başka bir rivayet der ki: Nef'i çok iyi bir şair olduğu için padişah onu affeder. Nef'i de padişaha özür mektubu yazdırmak için bir ağaya ricada bulunur. Ağa zenci bir zat imiş, yazarken Nef'i de başında duruyormuş. O zat bir ara kağıda mürekkep dökünce Nef'i de "mübarek teriniz damladı efendim." demiş, bunun üzerine idam edilmiş.

Sihâm-ı Kazâ ve İdam Meselesi: Nef'i, Sihâm-ı Kazâ (Kaderin Okları mânasına gelir) nâmındaki hicivlerini topladığı ünlü eserini padişah IV. Murad'a göstermek üzere huzuruna çıkar. Tam o sırada sarayın kubbesine bir yıldırım düşer, sultan Murad da bunu Nef'iye bağlayıp (hani eserin ismi Kaderin Okları ya) onu huzurundan kovar. Nef'i de bunun üzerine padişaha bir özür mektubu yazmak ister, ve yukarıda bahsettiğim olaylar gelişir.

İdamının zenci ağa vakıası ile gerçekleştiğini tarihçi ve gazeteci Mahmut Sami Şimşek doğrulamıştır. Aynı bilgileri ayrıntılarıyla burada bulabilirsiniz.